Borstkankermiddel Palbociclib in basispakket na succesvolle prijsonderhandelingen

Minister Edith Schippers (VWS) heeft besloten het middel palbociclib voor de behandeling van borstkanker vanaf 1 augustus te vergoeden uit het basispakket.

Door constructieve onderhandelingen is spoedig na het advies van het Zorginstituut (april 2017) een akkoord bereikt waardoor palbociclib beschikbaar komt voor patiënten. Door het resultaat vallen de totale zorguitgaven aan palbociclib veel lager uit dan anders het geval zou zijn. De afspraak met de leverancier bestaat uit een openbare prijsverlaging van 10% en een vertrouwelijke prijsreductie die oploopt naarmate de uitgaven toenemen. De afspraken gelden tot en met 2020.

Verder onderzoek
Palbociclib kan worden ingezet als start- of vervolgbehandeling van hormoongevoelige borstkanker. Minister Schippers heeft ook besloten om maximaal € 6 miljoen ter beschikking te stellen voor verder onderzoek. Dit is voorgesteld door de behandelaren om helderheid te geven of palbociclib en toekomstige middelen uit deze therapeutische klasse het beste als start- dan wel als vervolgbehandeling kunnen worden ingezet. Hiermee komt beter inzicht in het gepast gebruik van deze middelen.

In april 2017 oordeelde het Zorginstituut dat palbociclib bewezen effectief is bij de behandeling van borstkanker maar stelde ook dat er sprake was van een ongunstige kosteneffectiviteit en een relatief hoog kostenbeslag (tot 118 miljoen per jaar). Het Zorginstituut adviseerde het middel daarom niet op te nemen in het pakket tenzij de prijs via onderhandeling verlaagd zou worden zodat de kosteneffectiviteit verbetert en de impact op het zorgbudget wordt verlaagd. Tevens vroeg het Zorginstituut aandacht voor het studievoorstel van de beroepsgroep.

Beschermingsfactor tegen hiv ontdekt

Afbeeldingsresultaat voor hivOnderzoekers van het AMC hebben een eiwit ontdekt dat hiv-besmetting kan tegenhouden. Op termijn kan dit leiden tot een nieuwe aanpak van hiv. Ze deden onderzoek in cellen die als eerste in aanraking komen met hiv, bij zowel hetero- als homoseksueel contact. Het is bekend dat deze zogenoemde Langerhanscellen (een type huidcel) verhinderen dat het virus het lichaam binnendringt, maar hoe deze cellen dat doen, was nog niet bekend.

Het AMC-onderzoek heeft geleid naar de ontdekking van een bepaald eiwit in deze cellen dat hiv als het ware door de biologische versnipperaar haalt. De vondst is dermate opzienbarend dat de vinding onlangs is  gepubliceerd in het topblad Nature. Het mechanisme kan verklaren waarom sommige mensen meer of juist minder vatbaar zijn voor hiv: door genetische verschillen in mensen is het eiwit niet altijd in staat het virus te vernietigen.

Het proces waarmee de cel hiv versnippert, heet autofagie, juist het onderwerp van de Nobelprijs voor Geneeskunde dit jaar. Dit proces ruimt onnodige celonderdelen op, de AMC-onderzoekers laten nu zien dat het autofagie-proces ook effectief is tegen hiv.

Volgens onderzoekers dr Carla Ribeiro en prof. Theo Geijtenbeek is dit een puur wetenschappelijke doorbraak, die op den duur kan leiden tot een behandeling waardoor ook andere cellen hiv kunnen vernietigen. Het eiwit zit namelijk in alle cellen van het lichaam, maar alleen in de Langerhanscellen is het effectief tegen hiv. De onderzoekers beschrijven in het artikel dat ze al in staat zijn om dit proces in andere cellen aan te zetten waardoor deze niet meer vatbaar zijn voor hiv.

De onderzoekers stellen dat meer onderzoek nodig is om dergelijke therapieën te ontwikkelen. De nieuwe kennis kan niet alleen preventief worden ingezet maar ook om hiv te vernietigen als het lichaam eenmaal besmet is.

Overbelasting mantelzorger bij dementie neemt toe

Afbeeldingsresultaat voor Dementiemonitor MantelzorgDe belasting van mantelzorgers voor mensen met dementie is de afgelopen jaren toegenomen. Partners van thuiswonende mensen met dementie zijn het zwaarst belast. Zo blijkt uit de tweejaarlijkse Dementiemonitor Mantelzorg van Alzheimer Nederland in samenwerking met onderzoeksinstituut NIVEL onder ruim 3400 mantelzorgers. Het onderzoek laat zien hoe mantelzorgers van mensen met dementie de zorg en ondersteuning ervaren, zowel thuis als in een verpleeghuis.

Meer belasting
Mantelzorgers die samenwonen met en zorgen voor een persoon met dementie voelen zich vaak tamelijk belast tot overbelast (59%). Ruim één op de zes mantelzorgers voelt zich zelfs overbelast of zwaar belast. In 2011 en 2013 was dit nog maar één op de tien. Vaak gaat het daarbij om de partners. De ervaren belasting neemt toe naarmate men meer uren per dag voor de dierbare zorgt. Veel mantelzorgers hebben hier een dag en nacht taak aan. 46% van de samenwonenden meldt een verstoorde nachtrust

Casemanagement belangrijk om zorg thuis vol te houden
Ondersteuning door een casemanager is volgens de mantelzorgers één van de meest noodzakelijke vormen van ondersteuning om het thuis langer vol te houden. Echter de helft van de mantelzorgers geeft aan nooit te zijn gewezen op het recht op ondersteuning door een casemanager. Verder noemt men persoonlijke verzorging en verpleging, hulp in het huishouden en passende dagactiviteiten als noodzakelijke voorwaarden om het thuis wonen goed vol te houden. Julie Meerveld, manager belangenbehartiging Alzheimer Nederland: “Terwijl de urgentie toeneemt zien wij dat het aanbod aan dagactiviteiten juist afneemt. Het blijkt uit dit onderzoek hoe belangrijk deze uren ook voor de mantelzorger zijn om op adem te komen en overbelasting tegen te kunnen gaan.”

Steun uit omgeving van belang
De helft van de mantelzorgers geeft aan dat de zorg vooral op hen neerkomt. Ook hebben vier op de tien mantelzorgers minder contact met familie en vrienden sinds de naaste dementie heeft. Het voortzetten en verder uitbouwen van de dementievriendelijke samenleving is dus een belangrijk verbeterpunt om het thuis langer vol te houden.

“De omgeving snapt niet wat dementie is. Ik krijg weinig begrip en ondersteuning van de buurt en de familie.”

Personeelsbezetting in verpleeghuis punt van zorg
Hoewel mantelzorgers over het algemeen vinden dat verzorgenden in het verpleeghuis hun best doen, hebben ze ook veel kritiek- en verbeterpunten. Zo geeft de helft aan dat er onvoldoende personeel in huis is en dat activiteiten vaak niet aansluiten bij wat de naaste leuk vindt. Mantelzorgers vinden het vooral belangrijk dat er ‘vaste gezichten’zijn, en er meer en beter gekwalificeerd personeel komt.

“Meer toezicht en betere personeelsbezetting op specifieke momenten. ‘S avonds en ’s nachts, evenals op drukke momenten, en momenten waarop de onrust bij mensen met dementie toeneemt, ook met het oog op veiligheid.”

Over de Dementiemonitor
De tweejaarlijkse Dementiemonitor Mantelzorg van Alzheimer Nederland en NIVEL laat zien hoe mantelzorgers van mensen met dementie zorg en ondersteuning ervaren. Een record
aantal mantelzorgers vulden dit keer de vragenlijsten in. Julie Meerveld: “De uitkomsten van deze Dementiemonitor vormen de stem van de mantelzorger. Daarover informeert Alzheimer Nederland de Tweede Kamer en andere partijen die beslissen over de zorg We brengen de uitkomsten in voor het plenair debat over de begroting Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2017 dat volgende week plaats vindt. Daarnaast zullen we de resultaten ook gebruiken voor het algemeen overleg Wet langdurige zorg op 24 november. Overigens zijn de meeste punten voor ons helaas niet nieuw, maar we zien wel dat de belasting toeneemt. En dat terwijl het aantal mensen met dementie groeit, en dus ook het aantal mantelzorgers. Het wordt tijd dat de handschoen wordt opgepakt.”