Nieuwe unit voor longziekten bij Erasmus MC

Opening Longtransplantatie-UnitDe afdeling Longziekten heeft een nieuwe unit ingericht voor patiënten die een longtransplantatie hebben ondergaan.

Bedden
“Voorheen waren patiënten na een longtransplantatie verspreid over alle bedden op de afdeling. Dat is nu niet meer zo. Voortaan wordt voor deze groep zorg geboden op onze longtransplantatie-unit”, zegt dr. Merel Hellemons.

Zorg
De unit in gebouw Nd-8 is er voor vier verschillende groepen. Hellemons: “Natuurlijk voor diegenen die recent een longtransplantatie hebben ondergaan. Maar ook voor patiënten die na een transplantatie langer zorg nodig hebben. En verder voor de mensen de gescreend worden voor een eventuele transplantatie, en zij die erop moeten wachten.”

Dagelijks
Bij deze specifieke groepen zijn dagelijks verpleegkundige specialisten, artsen, fysiotherapeuten, apothekers, diëtisten, psychologen en maatschappelijk werkers aanwezig. “Het is dus gewenst dat de patiënten dichtbij elkaar zijn, zodat alle betrokkenen intensiever kunnen samenwerken. De zorg wordt op deze manier dichter naar de patiënten gebracht.”

Ontwikkeling minilong brengt oplossing longziekte COPD dichterbij

Ontwikkeling minilong brengt oplossing ongeneeslijke longziekte COPD dichterbij

Longfonds I Accelerate start internationaal onderzoek naar longreparatie
Het Longfonds start een uniek internationaal onderzoeksprogramma BREATH om een oplossing voor longweefsel dat beschadigd is door COPD te versnellen. Onder leiding van prof. dr. Hans Clevers van het Hubrecht Instituut werken topwetenschappers uit de Verenigde Staten en Europa de komende vijf jaar aan een minilong waarmee nieuwe medicijnen en behandelingen worden getest. Een oplossing voor COPD is urgenter dan ooit. Op dit moment lijden in Nederland bijna 600.000 mensen aan deze tot nu toe ongeneeslijke ziekte. Naar verwachting stijgt dit aantal tot ruim 800.000 in 2040.

Mensen met COPD zijn vaak kortademig, moe en hoesten veel. Dit wordt veroorzaakt door ontstekingen in hun longen en kapotte longblaasjes. De wanden zijn zo beschadigd dat ze hun werk niet meer kunnen doen. Stamcellen spelen in dit proces een sleutelrol. Bij gezonde longen repareren stamcellen beschadigd weefsel, maar bij COPD is de schade zo langdurig en chronisch dat de stamcellen lijken uitgeput. De schade aan de longen kan niet worden hersteld met de nu bestaande geneesmiddelen. BREATH richt zich op het ontwikkelen van behandelingen die dit proces juist omdraaien.

Eerste stap 
De onderzoeksgroep van Clevers heeft al een belangrijke stap gezet. Met stamcellen kunnen zij organoïden ontwikkelen, een soort mini-organen. Nu is dat onlangs gelukt voor de luchtwegen. De volgende stap is om dat ook te doen voor de longblaasjes. Daarmee is heel gericht antwoord te vinden op de vraag waarom longblaasjes zich niet meer herstellen bij COPD. Met deze minilongen kunnen medicijnen getest worden om de stamcellen in de longen te reactiveren. Daarnaast onderzoekt het team of het herstelproces in de longen aangezet kan worden door gezonde stamcellen terug te plaatsen.

Medische doorbraak 
Het doel is om over vijf jaar te starten met het testen van nieuwe behandelingen op patiënten met longstamcellen die beschadigd longweefsel kunnen herstellen. Onderzoeksleider Hans Clevers: “Innovatieve ontwikkelingen binnen de regeneratieve geneeskunde brengen hoop op een oplossing voor de wereldwijd miljoenen longpatiënten met COPD. Als het lukt longweefsel te herstellen, realiseren we een medische doorbraak van wereldformaat. Door de inspanningen van het Longfonds is het gelukt om internationaal onderzoekers, artsen, patiënten en maatschappelijk partners bij elkaar te brengen en deze doorbraak te versnellen.“

Wens laten uitkomen 
De impact van de ziekte COPD op het dagelijks leven van patiënten is enorm. Met de huidige medicijnen en behandelingen wordt geprobeerd de longen zo lang mogelijk goed te houden. Toch raakt langzaam steeds meer longweefsel onherstelbaar beschadigd. Michael Rutgers, directeur Longfonds: “Veel patiënten worden afhankelijk van zuurstof. Soms is een longtransplantatie hun enige hoop. Meer dan 6.500 mensen sterven in Nederland jaarlijks aan de gevolgen van deze ziekte. De grootste wens van mensen met COPD is het repareren van hun beschadigde longweefsel. Dat is nu nog niet mogelijk. Met het onderzoeksprogramma BREATH pakt het Longfonds de regie op om deze droom op korte termijn werkelijkheid te laten worden.”

Wereldwijd doodsoorzaak nummer 3 
Alleen al in Nederland hebben ruim 600.000 mensen de ziekte COPD. COPD wordt veroorzaakt door ongezonde lucht die voortdurend in de longen komt bij het ademen, zoals door roken en luchtvervuiling. Omdat de klachten bij COPD zich vaak pas na jaren openbaren, zal het aantal mensen met deze ziekte de komende jaren alleen maar toenemen. De World Health Organization voorspelt dan ook dat COPD wereldwijd de derde doodsoorzaak is in 2030.

RS-virus zorgt voor overvolle intensive care-afdelingen

In het UMC Utrecht zijn sinds november tientallen kinderen opgenomen met het RS-virus. Dit virus, respiratoir syncitieel virus,  zorgt jaarlijks voor overvolle intensive care-afdelingen in Nederland. In ons land is de ziekte goed te behandelen, maar wereldwijd sterven er elke dag 700 kinderen door dit virus en jaarlijks meer dan 100 duizend kinderen hieraan. Na malaria is het virus de belangrijkste doodsoorzaak voor zuigelingen, de tweede doodsoorzaak onder jonge kinderen.

Hoogleraar luchtweginfecties Louis Bont doet daarom met een internationaal team, medegefinancierd door de Bill & Melinda Gates-foundation, onderzoek naar een vaccin tegen dit virus. De resultaten van het onderzoek zijn onlangs gepubliceerd in The Lancet Global Health.

“We behandelen jaarlijks in ons land 2000 kinderen met dit virus. Daarmee is het de belangrijkste oorzaak van ziekenhuisopname in Nederland. En op dit moment liggen de ziekenhuizen weer vol”, zeg Bont. “In Nederland is dit goed te behandelen, want bij ons komen deze kinderen op de intensive care terecht en door hen te beademen kunnen we hen helpen. Maar in veel, veelal armere landen, is die mogelijkheid er niet en sterven er duizenden kinderen aan dit virus.”

Signalen
Het RS-virus zorgt ervoor dat bij jonge kinderen verkoudheid leidt tot een longontsteking en dat zij beademing nodig hebben. Ieder jaar komen de eerste RSV-patiënten eind oktober binnen, en eind december liggen de Nederlandse ziekenhuizen vol. Bont: “Het is belangrijk om bij verkouden kinderen onder de twee jaar alert te zijn op signalen zoals benauwdheid en een piepende ademhaling en eventueel de huisarts te raadplegen.”

Vaccin
Inmiddels worden op verschillende plaatsen al vaccins getest, zowel voor aanstaande moeders als zuigelingen en Bont heeft goede hoop dat er over drie jaar al een vaccin tegen RVS is.  “Het is van groot belang dat er een vaccin komt tegen dit virus. Maar voor dat vaccin is het wel van belang dat je weet wie je moet vaccineren voor het grootste effect. Er is lang gedacht dat het vaccineren van de zwangere moeder voldoende zou zijn en dat de baby tot drie maanden na de geboorte beschermd is. Wij hebben nu ontdekt dat we zowel de moeder als het kind moeten vaccineren. Dus ook ná de geboorte, aangezien we zagen dat het grootste deel van de kinderen die stierven ouder dan drie maanden waren.”

Samen met tien andere onderzoekers stelde Bont een wereldwijde database samen, waarin driekwart van de RS-sterftes zijn opgenomen. “Dit onderzoek zorgt voor meer aandacht voor deze onderschatte ziekte, zodat wij nog meer studie er naar kunnen doen en uiteindelijk met een vaccin dit virus te lijf kunnen gaan.” Voor veel ouders is de ziekte een heftige ervaring en daarom is er ook een patiëntennetwerk opgericht.

UMC Utrecht, Het Longfonds en NRS

Het Longfonds, Het UMC Utrecht en de Netherlands Respiratory Society (NRS) brengen dit onderzoek gezamenlijk onder de aandacht. Het Longfonds strijdt voor mensen met een longziekte en wil gezonde longen gezond houden. In Nederland zijn ruim een miljoen mensen met een longziekte, zoals COPD, astma of een zeldzame longziekte. De NRS is de koepel van Nederlandse wetenschappers op het gebied van gezondheid en ziekten van longen en luchtwegen. Het UMC Utrecht is één van de acht academische ziekenhuizen in Nederland.

De wetenschappelijke publicatie van Louis Bont en zijn team is hier te downloaden.