UMCG’ers ontvangen en schenken geld voor onderzoek lymfeklierkanker

eerste-check.jpgUMCG-onderzoekers Joost Kluiver en Anke van den Berg hebben een subsidie van € 772.000 toegekend gekregen van de stichting Lymph&Co voor onderzoek naar lymfeklierkanker. Onlangs is er een belangrijk netwerk van genen ontdekt die de groei van lymfeklierkankercellen sterk beïnvloeden. De onderzoekers willen dit netwerk en de genen in detail in kaart brengen om meer inzicht te krijgen in het ziekteproces en zo aanknopingspunten te vinden voor het ontwikkelen van nieuwe behandelingen.

Op 5 maart hebben Anke en Joost de eerste cheque van € 372.897 ontvangen voor dit onderzoek. Ze ontvingen die uit handen van Prins Bernhard en Marie-José Helle, directeur van Lymph&Co. De cheque werd uitgereikt aan het eind van ‘De Hollandse 100’. Dit is een jaarlijkse sponsoractie van de stichting Lymph&Co. Aan dit evenement deed ook een UMCG-team mee met medewerkers en familieleden van de afdeling Pathologie en Genetica. Door te fietsen en schaatsen heeft het UMCG-team een sponsorbedrag van € 3935,- opgehaald.

Voedingsadvies voor gezonde stamcellen

Volwassen stamcellen kunnen uitgroeien tot verschillende organen. Daarvoor hebben ze wel helpercellen nodig. De onderzoeksgroep-Burgering van het UMC Utrecht laat nu zien hoe helper- en stamcellen uit de dunne darm samen aan stofwisseling doen. De samenstelling van onze voeding heeft daar duidelijk invloed op. Mogelijk kan het mechanisme ook verklaren hoe voeding een rol speelt bij het ontstaan van darmkanker, aldus de auteurs van het artikel dat 8 maart in Nature is verschenen.

Stamcellen kunnen uitgroeien tot gespecialiseerde cellen. Zo vernieuwt een gezonde darm zijn binnenbekleding continu doordat stamcellen uitgroeien tot verschillende soorten darmcellen. Gezonde stamcellen worden daarbij omgeven door helpercellen. De onderzoeksgroep van prof. dr. Burgering (Molecular Cancer Research) heeft nu ontdekt hoe het stofwisselingsproces tussen stamcel en helpercel werkt: samen zorgen ze ervoor dat de stamcel optimaal functioneert.

Energie

Het was al bekend dat helpercellen signaalmoleculen uitscheiden om de stamcel te helpen. Daarnaast maken de helpercellen ook lactaat (melkzuur), waarmee ze de stamcellen voeden, zo ontdekte Burgerings postdoc Maria Rodriguez Colman. De stamcellen zetten lactaat om in energie. Die gebruiken ze onder meer voor de bouw van nieuwe darmcellen.

Maar er gebeurt nog iets in de stamcel. Door het stofwisselingsproces met de helpercel worden in de stamcel vrije zuurstofradicalen aangemaakt. Die zijn erg nuttig, omdat ze kinase p38 activeren, dat vervolgens de productie van nieuwe dunnedarmcellen stimuleert. De stofwisseling tussen helpercel en stamcel heeft dus meerdere voordelen.

Westerse voeding

Recente studies laten zien dat de samenstelling van onze voeding invloed heeft op het aantal stamcellen en hun functioneren. Bij gebalanceerde, gezonde voeding zijn onze stamcellen beter in staat om uit te groeien tot gezonde cellen dan bij een vetrijk dieet. In de praktijk bevat de gemiddelde Westerse voeding echter te veel vetten en calorieën. Een beperking daarvan zou het functioneren van stamcellen en de aanmaak van gezonde cellen kunnen verbeteren. “Onze bevindingen verklaren mogelijk ook hoe voeding een rol kan spelen bij het ontstaan van darmkanker”, aldus Burgering. “Darmkanker is namelijk een ziekte waarbij de stamcellen zijn aangedaan. Mogelijk is de stofwisseling tussen kankerstamcellen en kankerhelpercellen met medicatie te beïnvloeden, zodat ze gevoeliger worden voor behandelingen tegen kanker. Op die manier kunnen we patiënten met kanker op termijn wellicht nog gerichter en beter behandelen.”

Artikel
Maria J. Rodriguez Colman, Matthias Schewe, Maaike Meerlo, Edwin Stigter, Johan Gerrits, Mia Pras-Raves, Andrea Sacchetti, Marten Hornsveld, Koen C. Oost, Hugo J. Snippert, Nanda Verhoeven-Duif, Riccardo Fodde & Boudewijn M.T. Burgering. Interplay between metabolic identities in the intestinal crypt supports stem cell function. Nature, 8 maart 2017.

Landelijke aanpak om ouderen gezonder te laten eten

Op initiatief van staatssecretaris Martin van Rijn (VWS) en staatssecretaris Martijn van Dam (EZ) komt er een landelijke beweging die ouderen stimuleert gezonder te eten. Janny van der Heijden, culinair publicist, is het boegbeeld van deze beweging waar partijen uit de voedselsector aan deel moeten nemen. Janny: “Een gezonde manier van eten zorgt er voor dat ouderen beter in hun vel zitten. Niet alleen lichamelijk maar óók geestelijk.”

Mensen willen zolang mogelijk zelfstandig leven, zowel thuis als in een verpleeghuis. Een goede gezondheid speelt daarbij een belangrijke rol. Gezond eten en voldoende bewegen helpt ouderen om fit te blijven. Staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) en Martijn van Dam (Economische Zaken) maakten dit woensdag 8 maart bekend tijdens een gezamenlijk bezoek aan zorginstelling Pennemes in Zaandam. Het symposium ‘Gezond eten, gezond bewegen en gezond zijn’ van de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland en het Louis Bolk Instituut vond daar plaats.

Gezond eten tegen ondervoeding en overgewicht

Ondervoeding komt relatief vaak voor bij zowel mensen die in verpleeghuizen wonen als mensen die thuis wonen. De strijd tegen de kilo’s van 65-plussers verdient ook onze aandacht. Zo’n zes op de tien ouderen is te zwaar.

Samen koken

Al met al genoeg redenen een landelijke beweging voor gezond eten en drinken onder ouderen te starten. Van Rijn: “In instellingen waar aandacht is voor eten en met verse producten wordt gekookt, hebben de bewoners meer trek in eten. Dat zien we ook in woongroepen waar bewoners, personeel en vrijwilligers samen koken. Waar bewoners kunnen helpen ze mee, met een aardappel schillen, of fruit schoonmaken. Net als thuis. Niet alleen levert dat veel gezondheidswinst op, het is vaak ook nog veel gezelliger”, aldus Van Rijn.

Staatssecretaris Van Dam: “Door goed eten blijf je langer gezond en gelukkig. In Nederland hebben we heel veel voedselproducenten die lekker en gezond eten uit de eigen streek kunnen leveren aan zorginstellingen. We willen die in contact brengen met de koks in de zorg zodat we samen werken aan liefdevolle zorg voor onze ouderen.”

Van lokaal naar landelijk

Het huidige kabinet wil dat ouderen zo lang mogelijk onafhankelijk en zelfstandig zijn. Gezond eten en voldoende bewegen zijn voor ouderen belangrijk om die zelfstandigheid te behouden. Het is de bedoeling dat Van der Heijden’s nationale beweging alle bestaande initiatieven en projecten op het gebied van gezonde voeding een flinke zet geeft en de voedingszorg onder ouderen sterk verbetert.