Medisch-wetenschappelijk onderzoek levert momenteel te weinig kennis op voor de ouderenzorg. Om ouderen meer bij onderzoek te betrekken, stelden het Radboudumc, het Ministerie van VWS en de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie de ‘Leidraad voor medisch-wetenschappelijk onderzoek bij ouderen’ op. Deze wordt gepresenteerd tijdens de Nationale Geriatriedagen op 9 en10 februari in Den Bosch.

Het aantal ouderen in Nederland neemt toe en daarmee ook zorg voor mensen met toenemende kwetsbaarheid, meervoudige ziektelast en afnemende levensverwachting. De wetenschappelijke kennis waar deze zorg op is gebaseerd komt echter grotendeels van onderzoek onder (jonge) volwassenen. Het is in de praktijk problematisch om kwetsbare ouderen te laten deelnemen aan onderzoek. Vanwege de hoge diversiteit van de doelgroep en het veelvuldig voorkomen van meerdere ziektes naast elkaar, is het daarnaast lastig om algemeen geldende conclusies uit het onderzoek te kunnen trekken.

Verruimen Wmo
De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (Wmo) stelde tot voor kort beperkingen aan het uitvoeren van onderzoek bij wilsonbekwame ouderen. Het ministerie van VWS heeft deze mogelijkheden onlangs verruimd voor niet-therapeutisch onderzoek. Ondanks deze verruiming zijn veel onderzoekers niet vertrouwd met het betrekken van ouderen in onderzoek. Om onderzoekers te helpen bij het uitvoeren van Wmo-plichtig onderzoek bij ouderen publiceert het Radboudumc in opdracht van het ministerie van VWS een leidraad met 45 aanbevelingen.

Aanbevelingen
De aanbevelingen in de leidraad geven onder andere antwoord op vragen rond deelname van wilsonbekwame ouderen, de rol van naasten en mantelzorgers en ethische vragen rond de belasting van ouderen met onderzoek. Met de praktische tips hopen de opstellers van de richtlijn ervoor te zorgen dat meer ouderen deelnemen aan onderzoek, de uitval tijdens het onderzoek wordt verlaagd en dat ouderen meer invloed krijgen op de uitvoering van het onderzoek.

Ouderen betrekken
Jan van Lindert (84) was betrokken bij het opstellen van de leidraad: “Onderzoekers hebben vaak geen beeld bij de praktische problemen die ontstaan bij deelname aan een studie. Als een onderzoeker zegt ‘komt u om negen uur langs’, wat betekent dat dan? ‘Hoe kom ik op tijd in het ziekenhuis als de verzorging pas om half negen komt’, ‘kan ik mijn medicaties eerst nog nemen’, enzovoorts.” Marjolein van der Marck, onderzoeker bij het Radboudumc: “Als we nu een nieuwe studie starten, doen we eerst een oproep om mee te denken over de onderzoeksopzet en de financieringsaanvraag. Met de adviezen die we van de ouderen krijgen, kunnen we veel praktische problemen tijdens het onderzoek voorkomen.”

Weten hoeveel je weet over onderzoek met ouderen? Doe de test op www.richtlijnouderenzorg.nl.

De Week van de Euthanasie, in 2012 in het leven geroepen door de NVVE, is dit jaar van 11 tot en met 17 februari. Doel is het zelfgewilde levenseinde onder een breed publiek bespreekbaar te maken. De NVVE organiseert deze week het jongerensymposium, een groot publieksdebat over voltooid leven en reikt de Paul van Eerde-Award over dementie en het zelfgewilde levenseinde uit aan Minister Schippers.

NVVE-Jongerensymposium 11 februari
De NVVE Jongeren organiseren hun eigen symposium gericht op het zelfgewilde levenseinde van jongeren tot 40 jaar. Deze groep heeft vaak te maken met onbegrip voor een doodswens. Iedereen tot 40 jaar is welkom om ervaringen uit te wisselen en informatie te krijgen over de euthanasiewet. Onder andere met Willeke Stadtman, arts Levenseindekliniek en Monique de Gooijer (moeder van Eelco de Gooijer die vanwege psychisch lijden euthanasie kreeg).
Beatrixgebouw, Jaarbeursplein Utrecht, 13.00 – 16.30 uur, Aanmelden via www.nvve.nl

Publieksdebat Voltooid leven 15 februari
Een van de belangrijkste gebeurtenissen in het afgelopen jaar was de aankondiging van Minister Schippers van een wet ‘Voltooid leven’ voor mensen die hun leven voltooid vinden. Pia Dijkstra van D66 heeft inmiddels een wetsvoorstel uitgewerkt. Veel experts zijn aan het woord geweest, maar we horen weinig van de mensen om wie het gaat. Daarom organiseert de NVVE in de Week van de Euthanasie een publieksdebat onder leiding van NCRV-presentator Lex Bohlmeijer. De bezoekers van het uitverkochte debat (250 mensen) hebben verschillende achtergronden (NVVE, HV, PCOB-KBO) kunnen direct in gesprek met elkaar en met woordvoerders van de politieke partijen (PvdA, CU, GL, SGP, 50Plus) . Onderzoeksbureau Motivaction presenteert onderzoeksresultaten over meningen over voltooid leven onder de Nederlandse bevolking.
Publieksdebat Voltooid leven, 15 februari, Pandora Zaal, TivoliVredenburg, Vredenburgkade 11 Utrecht, 13.00 – 17.00 uur (uitverkocht)

Uitreiking Paul van Eerde Award
Het is alweer tien jaar geleden dat Paul van Eerde zelf zijn levenseinde koos vanwege dementie. Tijdens een korte bijeenkomst voor professionals kijken we terug op de afgelopen tien jaar. Jaarlijks krijgen langzaamaan meer mensen met dementie euthanasie, maar lang niet alle artsen doen het. Een stevig discussiepunt is het moment van de uitvoering van euthanasie. Minister Schippers heeft zich ingezet voor een handreiking voor artsen en patiënten over de status van de schriftelijke wilsverklaring, die geldt als iemand zijn wil niet meer kan uiten. Daarom neemt zij op 16 februari de Paul van Eerde-Award in ontvangst. Steven Pleiter, directeur van de Levenseindekliniek vertelt hoe een dergelijke casus in zijn werk gaat. Namens de regionale toetsingscommissies zal voorzitter Jacob Kohnstamm reageren, namens de artsen KNMG-voorzitter René Héman. Gezien de recent gepubliceerde casus waarin het handelen van de arts als onzorgvuldig is bestempeld belooft het een interessante ochtend te worden